Beliniz ağrıdığında akla ilk gelenlerden biri “bel fıtığı” olabilir. Oysa bel ağrılarının büyük çoğunluğu fıtıktan kaynaklanmaz.
Bel Ağrılarının Çoğu Fıtık Değildir
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre bel ağrılarının yaklaşık %90’ı nonspesifiktir; yani ağrıyı tek bir hastalık veya omurgadaki belirli bir yapısal bozuklukla açıklamak mümkün değildir. Bel ağrısı aynı zamanda dünyada engelliliğin en önemli nedenlerinden biridir.
Bel Fıtığını Düşündüren Belirtiler
Bel fıtığında özellikle sinir kökü etkilenmişse ağrı yalnızca belde kalmayabilir. Aşağıdaki bulgular görülebilir:
- Kalçadan bacağa doğru yayılan ağrı
- Uyuşma ve karıncalanma
- Bazı hastalarda kas gücü kaybı
Bu tablo halk arasında sıklıkla siyatik olarak adlandırılır.
MR’da Fıtık Görülmesi Ne Anlama Gelir?
MR’da “fıtık” veya disk değişikliği görülmesi, tek başına ağrının nedeninin bulunduğu anlamına gelmez.
Hiç bel ağrısı olmayan kişiler üzerinde yapılan sistematik bir çalışmada disk kabarıklığı, 20 yaş civarında bile yaklaşık %30 oranında görülürken, bu oran 80 yaş civarında %84’e kadar çıkmıştır.
Başka bir deyişle, görüntüler mutlaka hastanın şikâyeti ve muayene bulgularıyla birlikte yorumlanmalıdır.
Ne Zaman Acil Değerlendirme Gerekir?
Bel ve bacak ağrısıyla birlikte aşağıdaki bulgulardan biri geliştiyse gecikmeden değerlendirilmelisiniz:
- Yeni başlayan idrar veya dışkı kontrol problemi
- Genital bölge ve makat çevresinde uyuşma
- Belirgin ve ilerleyici güç kaybı
Bu bulgular nadir görülen ancak ciddi bir sinir basısının işareti olabilir.
İlk Yaklaşım Ameliyat Değildir
Çoğu bel ağrısında ilk yaklaşım ameliyat değildir. Gereksiz görüntülemeden kaçınmak, hareketliliği sürdürmek ve hastaya uygun konservatif tedavileri planlamak güncel kılavuzların temel yaklaşımıdır.
Kısacası: Her bel ağrısı bel fıtığı değildir; MR görüntüsünden önce hastanın hikâyesi ve nörolojik muayenesi önemlidir.
Bel fıtığında tanı, izlem ve cerrahi tedavi hakkında ayrıntılı bilgi için Lomber Disk Hernisi sayfasına bakabilirsiniz.
Bilimsel Kaynaklar
- Dünya Sağlık Örgütü — Low Back Pain Fact Sheet
- NICE — Low Back Pain and Sciatica Guideline
- Brinjikji ve ark., AJNR, 2015