Spondilolistezis, iki omurun birbiri üzerinden belli derecelerde kayarak omuriliği ve ondan çıkan sinir köklerini sıkıştırması olarak tanımlanabilir. Bel ve bacak ağrısının yaygın nedenlerinden biridir.
Genel Bakış
Spondilolistezis terimi, Yunanca omur anlamına gelen spondylos ve kayma anlamına gelen olisthesis kelimelerinden türetilmiştir.
Hastalığın beş alt tipi bulunmaktadır:
- İstmik
- Dejeneratif
- Travmatik
- Displastik
- Patolojik
Belirtiler
Spondilolistezisi olan hastaların birçoğunda herhangi bir belirti görülmemektedir. Ancak omurganın kaymanın olduğu bölümündeki zayıflığa bağlı olarak çeşitli bulgular ortaya çıkabilmektedir.
Kayma düzeyinde anormal hareket bel ağrısına neden olabilir. Ağrı genellikle ayakta durmak ve yürümek gibi etkinliklerle artmakta, istirahat ile hafiflemektedir.
Bazı hastalarda bacak ağrısı (siyatik, radikülopati) ile omurga kaymasına bağlı sıkışan sinir köklerinin hasarı nedeniyle ortaya çıkan kuvvetsizlik ve/veya uyuşma görülmektedir.
Erişkin hastalarda kayma sebebiyle disk hernisi, bağ büyümesi (hipertrofi), faset eklem aşırı büyümesi ve kemik çıkıntıları gibi omurga spondilozu olarak adlandırılan dejeneratif değişiklikler ortaya çıkabilmektedir. Bu değişiklikler spinal kanalı daraltarak spinal stenoz ve nörojenik klaudikasyon oluşumuna yol açabilmektedir.
Tanı
- Direkt Grafiler
- Omurgada kayma olup olmadığı, kifoz, skolyoz ve omurga dengesi değerlendirilebilir. Bununla birlikte kemik çıkıntıları, disk aralığı daralması ve omur kırığı gibi kemik patolojileri tanımlanabilir.
- Dinamik Grafiler
- Etkilenen seviyelerde omurga üzerinde anormal veya aşırı hareket ya da dengesizlik olup olmadığını görmek için fleksiyon ve ekstansiyon röntgenleri — omurgayı hareket hâlinde gösteren grafiler — alınabilir.
- Manyetik Rezonans (MR)
- Omurilik ve sinir kökleri gibi yumuşak dokuların ayrıntılı görüntülerini sağlar. Oluşan darlığın konumu ile şiddetinin belirlenmesine ve omurilik ya da sinir kökü üzerindeki baskının tespit edilmesine yardımcı olur.
- Bilgisayarlı Tomografi (BT)
- Kemik yapının daha ayrıntılı değerlendirilmesi amacıyla kullanılır.
Tedavi
Birçok hastada ameliyat dışı seçenekler ilk tedavi olarak önerilmektedir.
- İlaç tedavisi
- Fizik tedavi — alt lomber omurgaya dinamik destek sağlamak amacıyla sırt, yan bölge ve karın kasları güçlendirilir
- Kilo verme ve yaşam tarzı değişiklikleri
Fizik tedavi, ilaç tedavisi ve etkinlik düzenlemesi gibi konservatif yöntemlerle giderilemeyen şiddetli ve ilerleyici bel ve/veya bacak ağrısı olan hastalar ile nörolojik kaybı bulunan hastalara cerrahi uygulanmaktadır.
Cerrahi
Ameliyatın amacı sinir kökü üzerindeki baskıyı ortadan kaldırmaktır. Cerrahide laminektomi ve füzyon yapılmaktadır.
Kaymanın olduğu bölüm ve komşu omurlar vida–rod sistemi ile sabitlenmekte, sıkışan sinir kökleri serbestleştirilmektedir.