Omurga ve omurilik tümörleri; omurga, omurilik ve/veya spinal kolon içinde veya çevresinde oluşan kitlelerin genel adıdır.
Genel Bakış
Bu kitleler, normal hücreleri kontrol eden mekanizmalarda oluşan patolojiler nedeniyle kontrolsüz biçimde büyümekte ve çoğalmaktadır. Tümörler iyi huylu (kanserli olmayan) veya kötü huylu (kanserli) olabilmektedir.
Birincil tümörler omurga veya omurilikte ortaya çıkarken; metastatik, yani ikincil tümörler kanserin başka bir bölgeden omurgaya yayılması sonucu gelişmektedir.
Sınıflandırma
Omurga tümörleri iki farklı şekilde ele alınmaktadır.
Omurga Bölgesine Göre
- Servikal (boyun)
- Torakal (sırt)
- Lomber (bel)
- Sakrum (kuyruk sokumu)
Spinal Kanal İçindeki Konumuna Göre
- İntradural — Ekstramedüller
- Tümör, omurilik zarının (dura) içerisinde ancak omuriliğin dışında bulunmaktadır. En yaygın olanları meningiomlar, schwannomlar, nörofibromlar ve filum terminale ependimomlarıdır. Meningiomlar ve sinir kökü tümörleri (schwannomlar) genellikle iyi huyludur; nörofibromlar ise zaman içerisinde kötü huylu hâle gelebilmektedir. Omuriliğin bittiği bölgedeki ependimomların boyutlarının büyük olabilmesi ve sinir lifleriyle yakın komşuluk göstermesi sebebiyle çıkarılmaları zor olabilmektedir.
- İntramedüller
- Omuriliğin içerisinde bulunan tümörlerdir. Tipik olarak omurilik içindeki glia hücrelerinden veya ependimal hücrelerden türemektedir. Astrositomlar ve ependimomlar en yaygın görülen iki tiptir; astrositomlar daha çok servikal ve torakal bölgede, ependimomlar ise sıklıkla servikal bölgede yerleşir. İntramedüller lipomlar, en çok servikotorakal omurilikte bulunan nadir konjenital tümörler arasındadır. Omuriliğin içerisinde yer almaları, bu tümörlerin cerrahisini zorlaştırmaktadır.
- Ekstradural
- Omuriliği çevreleyen zar olan duranın dışında bulunmaktadır. Bu bölgedeki lezyonlar genellikle başka bir kanserden yayılan metastatik lezyonlardır. Kanser hastalarının en az %30’unda kanserin omurgaya yayılacağı tahmin edilmektedir. En yaygın birincil omurga tümörü olan vertebral hemanjiyomlar iyi huylu lezyonlardır ve nadiren ağrı gibi belirtilere neden olur.
Omurgaya yayılan birincil kanserler arasında akciğer, meme ve prostat kanserleri yer almaktadır. Erkeklerde akciğer kanseri kemiğe metastazın en sık karşılaşıldığı kanser türüyken, kadınlarda meme kanseri en sık omurga metastazı yapan kanser türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Omurgaya yayılan diğer kanserler; multipl miyelom, melanom ve sarkomun yanı sıra sindirim sistemi, böbrek ve tiroit kanserleridir.
Tedavi
Omurga ve omurilik tümörlerinde izlem, cerrahi tedavi, radyoterapi ve kemoterapi uygulanmaktadır. Bazı durumlarda cerrahi öncesi iğne biyopsisi ya da açık biyopsi gerekebilmektedir.
- İzlem
- İyi huylu ve küçük lezyonlar, düzenli aralıklarla çekilen manyetik rezonans görüntüleme (MR) ile yakından takip edilebilir.
- Cerrahi
- Tümör dokusu tamamen ya da kısmen çıkarılmaktadır. Tümörün veya cerrahinin omurgada yaratacağı etkiler göz önünde bulundurularak omurganın metalik implantlar ile sabitlenmesi gerekebilmektedir.
- Kemik Çimentosu
- Omurganın bazı iyi huylu lezyonlarında, tümörün çıkarılmasının ardından oluşan boşluk kemik çimentosu ile doldurularak tedavi edilebilmektedir.
Cerrahi sonrası hastaların bir kısmının fizik tedavi ve rehabilitasyon alması gerekebilmektedir.
Tedavi Kararı
Tedavi kararı, hasta ile iş birliği içerisinde hekiminiz tarafından verilmektedir. Karar verilirken göz önünde bulundurulan başlıca ölçütler şunlardır:
- Tümörün tipi ve yayılımı
- İyi huylu veya kötü huylu olması
- Kemoterapi ve radyoterapiye duyarlı olup olmaması
- Nörolojik risk oranı
- Beklenen yaşam süresi