Omurga kırıkları; araba ve motosiklet kazaları, yüksekten düşme, spor yaralanmaları, osteoporoz, omurga tümörleri ya da yüksek enerjili travmalar sebebiyle oluşmaktadır.
Genel Bakış
Bu kazalardan kaynaklanan yaralanmalar, hafif kas ve bağ gerilmelerinden ciddi omurga kırıklarına ve omurilik hasarına kadar değişkenlik gösterebilir.
Omurilik hasarına yol açmamış küçük kırıklar istirahat, ilaç tedavisi ve korse ile tedavi edilebilir. Ciddi kırıklarda ise cerrahi tedavi gerekmekte; tedavi edilmemesi hâlinde kalıcı omurilik yaralanmalarına varan sorunlara neden olabilmektedir.
Kırık Türleri
Omurga kırıkları çok çeşitli olmakla birlikte sıklıkla iki tür görülmektedir.
- Kompresyon (Çökme) Kırıkları
- Genellikle osteoporoz, tümör veya omurgadaki diğer patolojiler sebebiyle oluşmaktadır.
- Patlama (Burst) Kırıkları
- Omur gövdesinin birden çok parçaya ayrıldığı kırık türüdür.
Belirtiler
Belirtiler, yaralanmanın şiddetine ve yerine göre farklılık göstermektedir. Tüm kırıklar omurilik yaralanmasına neden olmamaktadır; ancak yüksek enerjili travmalarda omurilik felci görülebilmektedir.
En yaygın belirti hareketle artan ağrıdır. Buna ek olarak aşağıdaki bulgular görülebilmektedir:
- Karıncalanma ve uyuşma
- Kollarda ve/veya bacaklarda kuvvet kaybı, felç
- Kontrolsüz kas spazmları
- İdrar ve bağırsak kontrolü kaybı
Tanı
Tanıda direkt grafi ve bilgisayarlı tomografi (BT) kullanılmaktadır. Yumuşak doku ve omurilik hasarının belirlenmesi amacıyla manyetik rezonans görüntüleme (MR) uygulanmaktadır.
Tedavi
Tedavide ilk adım hastayı stabil hâle getirmektir. Travma almış omurga ve omurilik bölgesinin hareket etmesini önlemek amacıyla travma tahtaları, boyunluklar ve korse kullanılmaktadır.
Hasta stabil hâle getirildikten sonra yapılan görüntülemeler ve muayene ile kırığın ciddiyetine ve konumuna bağlı olarak cerrahi tedavinin gerekli olup olmadığına karar verilmektedir. Bazı küçük kırıklar istirahat, boyunluk veya korse ve ilaç tedavisi ile ameliyatsız olarak izlenebilmektedir.
Omurganın dengesinin bozulduğu, omuriliğe kırık parçanın bası yaptığı ve omurilik yaralanmasının olduğu durumlarda cerrahi tedavi önerilmektedir.
- Vida–Rod ile Sabitleme
- Cerrahi tedavide ana amaç, kırık parça ya da parçaların omurilik üzerine yaptığı baskıyı ortadan kaldırmak ve omurgayı vida–rod sistemi ile sabitlemektir.
- Vertebroplasti ve Kifoplasti
- Bazı durumlarda vida ile sabitleme yerine, kırık omurun içi kemik çimento ile doldurularak güçlendirilmektedir.